Kościół św. Wojciecha w Poznaniu z drewnianą dzwonnicą i

Zabytki i historia

Wzgórze św. Wojciecha

Przy kościele św. Wojciecha znajduje się Krypta Zasłużonych Wielkopolan, założona w 1923 roku z inicjatywy ówczesnego proboszcza, ks. Bolesława Kościelskiego (1871–1925). Wzorowano ją na krakowskiej Skałce, stąd nazwa „Skałka Poznańska”.

Kto tu spoczywa

Józef Wybicki (1747–1822), twórca Hymnu Polskiego, oraz gen. Antoni Amilkar Kosiński (1769–1823), współtwórca Legionów Dąbrowskiego.

Heliodor Święcicki, założyciel i pierwszy rektor Uniwersytetu Poznańskiego.

Kompozytorzy Feliks Nowowiejski, twórca melodii „Roty”, i Tadeusz Szeligowski.

Spoczywają tu też m.in. Andrzej Niegolewski (1787–1857), uczestnik szarży pod Somosierrą w 1808 roku, oraz Paweł Edmund Strzelecki (1797–1873).

Są tu ponadto dwie urny: z sercem gen. Jana Henryka Dąbrowskiego (złożoną w 1992 roku w kaplicy św. Antoniego) i z ziemią z miejsca pochówku gen. Ignacego Prądzyńskiego. W nawie południowej kościoła stoi sarkofag Karola Marcinkowskiego, lekarza i społecznika.

Kościół i dzwonnica

Według niepotwierdzonej tradycji na wzgórzu głosił Słowo Boże św. Wojciech. Pierwszą pewną datą w historii kościoła jest rok 1244, w którym przeniesiono tu parafię św. Gotarda. Hipoteza łączy początki świątyni z nieudaną wyprawą chrystianizacyjną do Prusów w 1222 roku. Pierwszy kościół był niewielką budowlą romańską, a obecny, gotycki, pochodzi z XV wieku (parafia podaje jego pierwszą połowę). Do połowy XVI wieku dobudowano nawy boczne, a na przełomie XVI i XVII wieku szczyty renesansowe. Od południa przylega kaplica św. Antoniego.

Świątynia jest trójnawowa, ma 26,5 m długości i 17,6 m szerokości. Nawa główna ma sklepienie sieciowe, uznawane za unikalne w Poznaniu, a nawa północna gwiaździste. Wnętrze zdobi secesyjna polichromia Antoniego Procajłowicza z lat 1911–1912. Ołtarz główny z 1953 roku, stylizowany na gotycki, ma w środku gotycką płaskorzeźbę Wniebowzięcia NMP z XVI wieku, przypisywaną uczniowi Wita Stwosza. W nawach bocznych stoją trzy ołtarze późnorenesansowe.

W czasie II wojny światowej był to jeden z dwóch poznańskich kościołów dostępnych dla ludności polskiej. W 1945 roku kościół zniszczono w walkach o Poznań, ale wkrótce go odbudowano.

Przy kościele stoi drewniana dzwonnica z XVII wieku, kryta gontem, z trzema dzwonami. W latach 80. XV wieku do południowo-zachodniego narożnika kościoła dostawiono też wieżę pełniącą funkcję dzwonnicy, dziś wtopioną w mury.

Na ścianach kościoła i na otaczającym go murze wiszą liczne tablice pamiątkowe zasłużonych wielkopolan.

Warto wiedzieć

Pomysł panteonu poparł Heliodor Święcicki. 10 czerwca 1923 roku do kościoła przeniesiono prochy Karola Marcinkowskiego, a 14 października 1923 roku do krypty złożono trumny Józefa Wybickiego, Antoniego Amilkara Kosińskiego i Andrzeja Niegolewskiego.

W latach 1996–1997 zbudowano nową, większą kryptę według projektu Jerzego Gurawskiego, otwartą 15 czerwca 1997 roku. Połączono ją ze starą przejściem wykutym w fundamentach kaplicy św. Antoniego.

W okresie Bożego Narodzenia w kościele czynny jest ruchomy żłóbek betlejemski ze 102 figurami.

Wzgórze św. Wojciecha tworzą też kościół św. Józefa z klasztorem karmelitów bosych (XVII wiek), Cmentarz Zasłużonych Wielkopolan (najstarsza poznańska nekropolia, założona w 1810 roku) i pomnik Armii „Poznań” z 1982 roku.

Biuro parafialne: poniedziałek i piątek po wieczornej mszy (ok. 19:00), środa 9:00–10:00, tel. 61 851 90 12.

Kryptę zwiedza się tylko po wcześniejszym umówieniu telefonicznym z parafią. W czasie mszy i uroczystości jest nieczynna.

Źródła informacji

Więcej w kategorii: Zabytki i historia