O powstaniu Poznania
Po długiej rozłące trzej bracia, Lech, Czech i Rus, spotkali się tam, gdzie Cybina wpada do Warty. Rozpoznali się od razu i zawołali: „Poznaję!”. Na pamiątkę spotkania zbudowali w tym miejscu gród i nazwali go Poznaniem.
Poznaj miasto
Krótka historia, legendy, słowa z gwary i smaki, które warto znać przed przyjazdem.
IX wiek
Na Ostrowie Tumskim, między Wartą a Cybiną, powstaje gród.
X wiek
Gród jest jedną z głównych siedzib księcia Mieszka I.
968
W Poznaniu powstaje pierwsze biskupstwo na ziemiach polskich.
XI wiek
W podziemiach katedry zachowały się relikty grobowców, najprawdopodobniej Mieszka I i Bolesława Chrobrego. W 1038 roku gród niszczy najazd czeskiego księcia Brzetysława I. Ostrów Tumski i Archikatedra →
1253
Przemysł I nadaje Poznaniowi prawa miejskie. Na lewym brzegu Warty wytyczono Stary Rynek.
XVI wiek
Złoty wiek miasta. W 1519 roku biskup Jan Lubrański zakłada Akademię Lubrańskiego, w latach 1550–1560 Giovanni Battista di Quadro nadaje ratuszowi renesansowy wygląd, a w latach 70. jezuici otwierają kolegium, szkołę średnią z kursami akademickimi.
1793
W II rozbiorze Polski Poznań zostaje przyłączony do Prus.
1806
W listopadzie do Poznania przybywa Napoleon. Przez prawie trzy tygodnie mieszka w dawnym Kolegium Jezuickim. Dawne Kolegium Jezuickie →
1815
Po kongresie wiedeńskim Poznań zostaje siedzibą władz Wielkiego Księstwa Poznańskiego, części Prus. Namiestnikiem jest książę Antoni Radziwiłł.
1828–1842
Prusacy budują na Winiarach potężny fort, dziś Cytadelę. Poznań zamienia się w miasto-twierdzę otoczone fortyfikacjami. Cytadela →
1848
W czasie Wiosny Ludów 20 marca powstaje w Poznaniu Komitet Narodowy, a w Wielkopolsce wybucha powstanie przeciw Prusom. W maju powstańcy kapitulują.
1905–1910
Dla cesarza Wilhelma II powstaje Zamek Cesarski, serce nowej Dzielnicy Cesarskiej. Zamek Cesarski →
1918–1919
26 grudnia 1918 roku Ignacy Paderewski przemawia do poznaniaków przed hotelem Bazar, a następnego dnia wybucha powstanie wielkopolskie. Zwycięskie powstanie przywraca Poznań Polsce. W 1919 roku powstaje Uniwersytet Poznański, dziś Uniwersytet im. Adama Mickiewicza. Hotel Bazar →
1921
Odbywa się pierwszy Targ Poznański. Od 1925 roku to targi międzynarodowe, a Poznań staje się miastem targów.
1929
Od 16 maja do 30 września trwa Powszechna Wystawa Krajowa (PeWuKa), pokaz dorobku dziesięciu lat niepodległej Polski.
1932
Marian Rejewski, absolwent matematyki Uniwersytetu Poznańskiego, łamie szyfr niemieckiej Enigmy. Współpracują z nim Jerzy Różycki i Henryk Zygalski, również absolwenci poznańskiej uczelni. Centrum Szyfrów Enigma →
1939–1945
10 września 1939 roku Niemcy zajmują Poznań i włączają go do Rzeszy jako stolicę Kraju Warty. Część mieszkańców zostaje wysiedlona. Po ciężkich walkach miasto zostaje zdobyte 23 lutego 1945 roku, zniszczone w około 55%.
1956
28 czerwca robotnicy wychodzą na ulice. Poznański Czerwiec to pierwszy masowy protest przeciw władzy komunistycznej w PRL. W 25. rocznicę, 28 czerwca 1981 roku, odsłonięto pomnik Poznańskiego Czerwca, czyli Poznańskie Krzyże. Pomnik Poznańskiego Czerwca 1956 →
1983 i 1997
Poznań odwiedza papież Jan Paweł II. 20 czerwca 1983 roku beatyfikuje Urszulę Ledóchowską podczas mszy na Łęgach Dębińskich, a 3 czerwca 1997 roku spotyka się z młodzieżą na placu Mickiewicza. Łęgi Dębińskie (Park Jana Pawła II) →
2012
Na przebudowanym Stadionie Miejskim odbywają się trzy mecze fazy grupowej Euro 2012. Enea Stadion i Muzeum Lecha →
Źródła: poznan.pl: rys historyczny, hasła Wikipedii o poszczególnych wydarzeniach oraz podstrony atrakcji w tym przewodniku.
Po długiej rozłące trzej bracia, Lech, Czech i Rus, spotkali się tam, gdzie Cybina wpada do Warty. Rozpoznali się od razu i zawołali: „Poznaję!”. Na pamiątkę spotkania zbudowali w tym miejscu gród i nazwali go Poznaniem.
Gdy zegarmistrz Bartłomiej z Gubina miał pokazać rajcom nowy zegar ratuszowy, w kuchni szykowano ucztę dla wojewody. Kuchcik spalił udziec sarni, więc ukradł z łąki dwa koziołki, żeby je upiec. Zwierzęta uciekły na wieżę i zaczęły się trykać nad zegarem. Rozbawiony wojewoda wybaczył chłopcu i kazał dobudować do zegara mechanizm z koziołkami.
Przemek, syn strażnika z ratuszowej wieży, uratował rannego kruka. Ptak okazał się królem kruków i dał mu srebrną trąbkę na czas zagrożenia. Gdy wróg otoczył miasto, Przemek zatrąbił na cztery strony świata. Nadleciały tysiące ptaków i przegoniły najeźdźców. Na pamiątkę postanowiono, że trębacz miejski będzie codziennie grał z wieży hejnał na cztery strony świata.
W XVII wieku bogata wdowa Petronela poślubiła młodego czeladnika kamieniarskiego. Gdy ten zakochał się w innej, oskarżyła go o próbę otrucia. Sąd ukarał go tylko grzywną i nakazał postawić własnym kosztem fontannę przed ratuszem. Tak powstała fontanna z porwaniem Prozerpiny przez Plutona. Według źródeł historycznych sama fontanna została ukończona w 1766 roku.
Rzymski miecz z Muzeum Archidiecezjalnego ma być tym, którym św. Piotr odciął ucho słudze arcykapłana w Ogrodzie Oliwnym. Według Jana Długosza papież podarował go pierwszemu biskupowi poznańskiemu Jordanowi.
Według popularnej legendy w listopadzie 1891 roku proboszcz parafii św. Marcina, ks. Jan Lewicki, zaapelował do wiernych, by wzorem patrona pomogli biednym. Cukiernik Józef Melzer namówił swojego szefa, by upiec rogale. Zamożni poznaniacy je kupowali, a biedni dostawali za darmo. Kształt rogala ma przypominać podkowę zgubioną przez konia świętego. W rzeczywistości rogale na 11 listopada pieczono w Poznaniu wcześniej: najstarsza znana reklama pochodzi z 1860 roku.
Ludgarda, pierwsza żona Przemysła II, nie dała mu następcy. Według legendy w 1283 roku zginęła z tego powodu w łaźni u stóp poznańskiego zamku. Źródła historyczne podają jednak, że zmarła w Gnieźnie i tam ją pochowano.
Źródło: poznan.pl: podania i legendy (streszczenia) i Wikipedia: rogal świętomarciński.
Poznaniacy wciąż używają słów z gwary. Te usłyszysz najczęściej:
Źródło: poznan.pl: słownik gwary poznańskiej.
Półfrancuskie ciasto z nadzieniem z białego maku. Od 2008 roku ma unijne Chronione Oznaczenie Geograficzne. Najwięcej je się ich 11 listopada.
Ziemniaki z twarożkiem ze śmietaną, szczypiorkiem albo cebulą.
Kluski z surowych ziemniaków, podawane z kapustą, bigosem albo okrasą z cebulki.
Zupa z krwi kaczej (dawniej gęsiej).
Placki ziemniaczane (w gwarze plyndz, plendz albo plindz).
Podawana z modrą kapustą i pyzami.
Drożdżówka w kształcie ślimaka, polana lukrem.
Gęsta zupa ziemniaczana. Ryb w niej nie ma, stąd nazwa.
Nazwy „rogal świętomarciński” mogą używać tylko cukiernie i piekarnie z Poznania i większości województwa wielkopolskiego (poza powiatami złotowskim, międzychodzkim, kępińskim, ostrzeszowskim i tureckim), które spełniają wymagania specyfikacji i zgłosiły się do Grupy Producentów Rogala Świętomarcińskiego. Historię rogala poznasz w Rogalowym Muzeum, a ziemniaków w Muzeum Pyry.
Restauracja Muga ma gwiazdkę Michelin czwarty rok z rzędu. W Przewodniku Michelin 2026 znalazło się 25 lokali z Poznania i okolic.
Źródła: Wikipedia: kuchnia wielkopolska, poznan.pl: wyróżnienia Michelin 2026.
−0,4 °C
średnia temperatura stycznia
19,5 °C
średnia temperatura lipca
539 mm
roczna suma opadów
lipiec
najbardziej deszczowy miesiąc (84 mm)
Latem jest ciepło, ale bywają ulewy. Zimą temperatura często spada poniżej zera. Na zwiedzanie najprzyjemniejsze są późna wiosna i wczesna jesień.
Średnie z lat 1991–2020, stacja Poznań-Ławica. Obliczenia na podstawie danych IMGW-PIB. Prognoza: IMGW.