O powstaniu Poznania
Po długiej rozłące trzej bracia, Lech, Czech i Rus, spotkali się tam, gdzie Cybina wpada do Warty. Rozpoznali się od razu i zawołali: „Poznaję!”. Na pamiątkę spotkania zbudowali w tym miejscu gród i nazwali go Poznaniem.
Poznaj miasto
O Poznaniu
Krótka historia, legendy, słowa z gwary i smaki, które warto znać przed przyjazdem.
Historia w pigułce
IX wiek
Na Ostrowie Tumskim, między Wartą a Cybiną, powstaje gród.
X wiek
Gród jest jedną z głównych siedzib księcia Mieszka I.
968
W Poznaniu powstaje pierwsze biskupstwo na ziemiach polskich.
1253
Przemysł I nadaje Poznaniowi prawa miejskie. Na lewym brzegu Warty wytyczono Stary Rynek.
XVI wiek
Złoty wiek miasta. W 1519 roku biskup Jan Lubrański zakłada Akademię Lubrańskiego, w latach 1550–1560 Giovanni Battista di Quadro nadaje ratuszowi renesansowy wygląd, a w latach 70. jezuici otwierają kolegium, jedną z najbardziej cenionych szkół Rzeczypospolitej.
1793
W II rozbiorze Polski Poznań zostaje przyłączony do Prus.
1905–1910
Dla cesarza Wilhelma II powstaje Zamek Cesarski, serce nowej Dzielnicy Cesarskiej.
1918–1919
Zwycięskie powstanie wielkopolskie przywraca Poznań Polsce.
1956
28 czerwca robotnicy wychodzą na ulice. Poznański Czerwiec to pierwszy masowy protest przeciw władzy komunistycznej w PRL.
Źródła: poznan.pl: rys historyczny oraz podstrony atrakcji w tym przewodniku.
Legendy
O poznańskich koziołkach
Gdy zegarmistrz Bartłomiej z Gubina miał pokazać rajcom nowy zegar ratuszowy, w kuchni szykowano ucztę dla wojewody. Kuchcik spalił udziec sarni, więc ukradł z łąki dwa koziołki, żeby je upiec. Zwierzęta uciekły na wieżę i zaczęły się trykać nad zegarem. Rozbawiony wojewoda wybaczył chłopcu i kazał dobudować do zegara mechanizm z koziołkami.
O ratuszowym hejnale
Przemek, syn strażnika z ratuszowej wieży, uratował rannego kruka. Ptak okazał się królem kruków i dał mu srebrną trąbkę na czas zagrożenia. Gdy wróg otoczył miasto, Przemek zatrąbił na cztery strony świata. Nadleciały tysiące ptaków i przegoniły najeźdźców. Na pamiątkę postanowiono, że trębacz miejski będzie codziennie grał z wieży hejnał na cztery strony świata.
O fontannie Prozerpiny
W XVII wieku bogata wdowa Petronela poślubiła młodego czeladnika kamieniarskiego. Gdy ten zakochał się w innej, oskarżyła go o próbę otrucia. Sąd ukarał go tylko grzywną i nakazał postawić własnym kosztem fontannę przed ratuszem. Tak powstała fontanna z porwaniem Prozerpiny przez Plutona.
O mieczu św. Piotra
Rzymski miecz z Muzeum Archidiecezjalnego ma być tym, którym św. Piotr odciął ucho słudze arcykapłana w Ogrodzie Oliwnym. Według Jana Długosza papież podarował go pierwszemu biskupowi poznańskiemu Jordanowi.
O księżnej Ludgardzie
Ludgarda, pierwsza żona Przemysła II, nie dała mu następcy. Według legendy w 1283 roku zginęła z tego powodu w łaźni u stóp poznańskiego zamku. Źródła historyczne podają jednak, że zmarła w Gnieźnie i tam ją pochowano.
Źródło: poznan.pl: podania i legendy (streszczenia).
Mówisz po poznańsku?
Poznaniacy wciąż używają słów z gwary. Te usłyszysz najczęściej:
- pyra
- ziemniak
- bimba
- tramwaj
- szneka
- drożdżówka w kształcie ślimaka
- tej
- ty (zawołanie: „Tej, chodź tu!”)
- laczki
- domowe pantofle bez napiętka
- tytka
- papierowa torebka
- ancug
- garnitur
- sznytka
- kromka chleba, kanapka
- gzik
- twarożek ze śmietaną i szczypiorkiem lub cebulą
- galoty
- majtki
- szczun
- chłopak, smarkacz
- korbol
- dynia
- ryczka
- niski taboret
- wuchta
- mnóstwo
- fyrtel
- dzielnica, okolica
- jupka
- kurtka
- bana
- pociąg
Źródło: poznan.pl: słownik gwary poznańskiej.
Co zjeść w Poznaniu
Rogal świętomarciński
Półfrancuskie ciasto z nadzieniem z białego maku. Od 2008 roku ma unijne Chronione Oznaczenie Geograficzne. Najwięcej je się ich 11 listopada.
Pyry z gzikiem
Ziemniaki z twarożkiem ze śmietaną, szczypiorkiem albo cebulą.
Szare kluski
Kluski z surowych ziemniaków, podawane z kapustą, bigosem albo okrasą z cebulki.
Czernina
Zupa z krwi kaczej (dawniej gęsiej).
Plyndze
Placki ziemniaczane.
Kaczka po poznańsku
Pieczona kaczka z jabłkami, podawana z modrą kapustą i kluskami.
Szneka z glancem
Drożdżówka w kształcie ślimaka, polana lukrem.
Ślepe ryby
Gęsta zupa ziemniaczana. Ryb w niej nie ma, stąd nazwa.
Oryginalne rogale świętomarcińskie pieką tylko wielkopolskie cukiernie z certyfikatem Kapituły Poznańskiego Tradycyjnego Rogala Świętomarcińskiego. Historię rogala poznasz w Rogalowym Muzeum, a ziemniaków w Muzeum Pyry.
Restauracja Muga ma gwiazdkę Michelin czwarty rok z rzędu. W Przewodniku Michelin 2026 znalazło się 25 lokali z Poznania i okolic.
Źródło: Wikipedia: kuchnia wielkopolska.
Klimat
−1,0 °C
średnia temperatura stycznia
18,2 °C
średnia temperatura lipca
634 mm
roczna suma opadów
lipiec
najbardziej deszczowy miesiąc (76 mm)
Latem jest ciepło, ale bywają ulewy. Zimą temperatura często spada poniżej zera. Na zwiedzanie najprzyjemniejsze są późna wiosna i wczesna jesień.
Średnie z lat 1971–2000. Źródło: Wikipedia: Poznań, klimat. Prognoza: IMGW.