Ceglana brama wjazdowa Fortu IVa z napisem „Fort 4a”, otoczona drzewami i krzewami i

Zabytki i historia

Fort IVa

Fort IVa na Wilczym Młynie zbudowała armia pruska w latach 1878–1881. To jeden z 18 fortów Twierdzy Poznań i jeden z sześciu fortów pośrednich nowego typu. Nosił nazwę Waldersee II, a później imię płk. Augustyna Brzeżańskiego.

Historia

W 1888 roku fort zmodernizowano i wzmocniono, m.in. dobudowując kaponiery rewersowe i mury chroniące przed podmuchem.

W okresie międzywojennym Wojsko Polskie trzymało tu magazyny. W koszarach zachowały się podpisy żołnierzy.

W nocy 13/14 lutego 1945 roku, podczas bitwy o Poznań, forty IVa, V i Va szturmowały od północy oddziały 246 pułku piechoty wspierane bateriami haubic 203 mm. Fort IVa poddał się po dwóch godzinach (pozostałe dwa po 10 i 12 godzinach), a uszkodzone zostały koszary szyi. Walki toczyły się także w poternach, a ich ślady widać na ścianach w podziemiach.

Od 1952 roku fort wysadzano i częściowo rozbierano, a fosę zasypano ziemią z wykopów pod domy jednorodzinne w pobliskim osiedlu. W latach 80. XX wieku część koszar służyła jako magazyny. Około 1990 roku fort był systematycznie zasypywany śmieciami i ziemią z budowy osiedla, mimo wpisu do rejestru zabytków.

Dziś

W 1997 roku opiekę nad fortem przejęli harcerze z HOKTW i członkowie Harcerskiego Kręgu Miłośników Fortyfikacji i Eksploracji (HKMFIE). Razem z Polskim Towarzystwem Ochrony Przyrody „Salamandra” zabezpieczyli podziemia przed penetracją i dewastacją. Od tego czasu trwa oczyszczanie terenu i podziemi ze śmieci i gruzu.

W podziemiach co roku obserwuje się kilkadziesiąt nietoperzy kilku gatunków, m.in. nocka dużego, nocka rudego, nocka Natterera i gacka brunatnego. Zabezpieczone podziemia są dla nich dobrym miejscem do zimowania.

Warto wiedzieć

Wizytę trzeba wcześniej zgłosić telefonicznie. Można też umówić inny termin.

Dojazd jest drogą forteczną (ul. Hawelańska) lub rokadową (ul. Bałtycka, Serbska, Naramowicka).

Źródła informacji

Więcej w kategorii: Zabytki i historia