Fasada Pałacu Działyńskich z pelikanem na attyce i

Zabytki i historia

Pałac Działyńskich

Pałac na zachodniej pierzei Starego Rynku, u wylotu ulicy Franciszkańskiej, powstał w drugiej połowie XVIII wieku na miejscu dwóch średniowiecznych kamienic. Należy do Polskiej Akademii Nauk i mieści m.in. oddział Biblioteki Kórnickiej.

Co zobaczyć

Dwupiętrową fasadę podzieloną lizenami, z trójkątnym tympanonem z herbem Działyńskich Ogończyk i attyką zasłaniającą mansardowy dach.

Płaskorzeźby na attyce z około 1800 roku: po lewej pochód triumfalny żołnierzy przy rydwanie, po prawej pochód ofiarny.

Nad attyką panoplię i figurę pelikana, symbol ofiarności i poświęcenia. W okresie Księstwa Warszawskiego pelikan karmiący pisklęta własną krwią oznaczał nadzieję na odrodzenie ojczyzny.

Miłorząb japoński wyrastający ponad ulicą Franciszkańską.

Najokazalsze wnętrze to Sala Czerwona na pierwszym piętrze, ze sztukateriami na suficie i wyjściem na balkon z barokową balustradą na całej szerokości fasady. Nazwa pochodzi od koloru ścian. Stoją w niej dwie pary stiukowych posągów: Władysław Łokietek z Kazimierzem Wielkim oraz Władysław Jagiełło z bratem Witoldem. Wykonał je pod koniec XVIII wieku zapewne Augustyn Schöps. Zostały zniszczone w 1945 roku, a w latach 1991–92 odtworzył je Józef Kopczyński.

Historia

Pałac należał do marszałka wielkiego litewskiego Władysława Gurowskiego. W latach 1785–87 architekt Antoni Höhne nadał mu formy barokowo-klasycystyczne. Od 1808 do 1872 roku był własnością Działyńskich, potem Zamoyskich.

Tytus Działyński (1796–1861) uczynił z pałacu ośrodek umacniania polskości: odbywały się tu wykłady, wystawy i pomoc dla poszkodowanych w czasie powodzi. W latach 1841–46 prowadzili tu publiczne wykłady polscy uczeni, a w Sali Czerwonej od lat 40. XIX wieku organizowano otwarte wykłady naukowe po polsku.

W 1848 roku zaciągano tu ochotników do szeregów powstańczych Wiosny Ludów, a w 1863 roku szyto mundury dla powstańców. Przez ponad 30 lat mieszkał tu pierwszy rektor Uniwersytetu Poznańskiego, prof. Heliodor Święcicki, prowadząc praktykę lekarską.

W 1924 roku pałac stał się częścią Fundacji „Zakłady Kórnickie”, utworzonej przez Władysława Zamoyskiego. Razem z dobrami kórnickimi i zakopiańskimi przeszedł na własność narodu.

W styczniu 1945 roku budynek został niemal doszczętnie zniszczony. Odbudowano go w latach 1953–57 według projektu Aleksandra Holasa.

Wnętrza i wydarzenia

W pałacu działa czytelnia Biblioteki Kórnickiej, otwarta dla wszystkich. Zamówienia z magazynu są realizowane we wtorki i piątki.

W Sali Czerwonej (ok. 150 miejsc) i Sali Złotej (ok. 18 miejsc) odbywają się koncerty, spotkania autorskie i konferencje, m.in. „Czwartki Literackie”. Sale można też wynająć na zebrania, konferencje, koncerty i śluby. Cennik jest na stronie Biblioteki Kórnickiej.

Biblioteka Kórnicka nie podaje na swojej stronie zasad ani cen zwiedzania wnętrz. W tej sprawie warto zadzwonić do sekretariatu lub napisać do niego.

W budynku jest winda.

Źródła informacji

Więcej w kategorii: Zabytki i historia